Mam w głowie durszlak, na myśl o jedzeniu z dzieciństwa innym niż pajda chleba. Sztuczna inteligencja wyrecytuje za mnie jadłospis (domagam się przywrócenia tego słowa do codziennego użytku) z mojego przedszkola – pełen zacieranych klusek na mleku, szpinaku i gigantycznej fasolki posypanej cukrem. Nic nadzwyczajnego, obstawiam, że w bingo wszyscy zakreślilibyśmy full house. Technologia kognitywna nie ma jednak najmniejszych szans w starciu z moimi wspomnieniami o osiedlowej piekarni i o tym lekko kwaśnym, drożdżowym zapachu, który od świtu opatulał bloki. Chat GPT nie odgryzłby też za mnie piętki, kiedy wracałam do domu. Zresztą piętki, końce bagietek i spieczone ranty odgryzam do dziś, nigdy nie proście mnie o przyniesienie ich w gości.

Pierwszym i najbardziej oczywistym przejawem przynależności do konkretnej grupy była dla mnie kanapka. W tamtym okresie oddawałam pełne zaufanie w ręce zwierzchników sił kuchennych. Składu kanapki się nie kwestionowało, sam fakt, że ktoś ją dla ciebie zrobił, był wystarczającym powodem, żeby być z niej dumnym. Nie miałam jeszcze świadomości, że tak prozaiczna rzecz jak drugie śniadanie w plecaku może być świadectwem statusu i odbiciem relacji panujących w domu. Nie zaglądałam innym do tornistrów, nie sprawdzałam, czy każdy ją ma. Dopiero w liceum zaczęłam się zastanawiać, czy świeży ogórek w kanapce był przejawem większej troski. Czy niektórzy rodzice wstawali wcześniej, żeby umyć sałatę i sparzyć pomidora? Czy inni też padli ofiarą mody na Benecol i grahamkę, podszytej rodzicielską dezinformacją o tym, co jest zdrowe? A jeśli na chwilę odłożyć przeleżaną w plecaku foliówkę, to w tamtych czasach jedynym sposobem wyrażenia emocji wobec jedzenia było jego zjedzenie albo pozostawienie na tygodnie, które zaskakująco szybko zamieniały się w miesiące. W papierowych torebkach kanapki miały grzeczne dzieci, które na pewno nie kitrały przez semestr kożuchów z pleśni.

Kilkanaście lat szkolnej edukacji upłynęło mi pod znakiem kanapki z pasztetem, która nie chciałaby siedzieć w jednej ławce z awokado. Dwie blade, idealnie płaskie kromki ze środka bochenka, wysmarowane po brzegi Profi, dociśnięte w plecaku tak skutecznie, że o ich istnieniu pamiętały wszystkie zeszyty aż do końca semestru. Ogórek kiszony wydawał się zbyt ekscentryczny, by wyciągać go na szkolnej przerwie, ale do dziś nie rozumiem, jak udało mi się przez pięć dni w tygodniu pachnieć gałką muszkatołową i nie wzbudzać tym sensacji sensorycznej.

Wersja poza szkolna była znacznie bogatsza, tak jakby całe życie kręciło się wokół kanapki (poza rozkładem FoxKids). Może i nie wiedziałam, kim jest Anthony Bourdain, ale dzieliliśmy sympatię do grubej warstwy masła w towarzystwie mortadeli z konserwowym (czy włoskie dzieci dostawały od razu do szkoły wersję z pistacją?) . Ciekawe czy Anthony kiedyś zamoczył ją w jajku i usmażył w bułce tartej? Wersja popołudniowa często nurkowała kromką w czymś deserowym, zaczynając od serka wanilinowego z krówką, po słoiku z nutellą kończąc. Moja pierwsza scarpetta to ta w szklance pełnej oleju palmowego.

Utknęłam między kromkami, bo nad wyraz często ostatnio obserwuję otwarcia dinerów, które swoją kartę budują wyłącznie na kanapkach. Zjadłam już je w wersji niemieckiej, brytyjskiej, peruwiańskiej, z rozpływającym się w środku cheddarem i podgrzanym tuńczykiem. Obstawiam, że za kilka miesięcy ta fala zaleje też warszawską gastronomię, bo coraz częściej czkawką odbijają się już wszystkim talerzyki. Będziecie jeść kanapki, mówię wam. Nie wiem jak się nimi podzielicie.

Nie próbuję też nikogo wciągać w mój banalny przypływ nostalgii, lecz raczej dyskretnie uchwycić ten ulotny moment, gdy wiedzę o tym, co, jak i z czym się jada, czerpało się wyłącznie z kubków smakowych domowych kucharzy lub własnych prób i błędów. Żadnego nacisku z zewnątrz, produktów krzyczących zrób ze mnie kanapkę, żadnej potrzeby żeby odrzucić bieżący stan rzeczy na rzecz nowego porządku. Mam nadzieje, że nie powstaną nigdy viralowe kanapki szkolne. Zamiast tego opowiedz mi o swojej, chętnie powróżę z okruszków.

Czterdzieści z stu dwudziestu godzin w tygodniu spędzam, myśląc i mówiąc w języku, w którym nie potrafię jeść tak jak dotychczas.

Zdarzają się też tygodnie na styku trzech różnych języków, kiedy jedyną wskazówką mojej tożsamości staje się to, co za moment zjem. Niezależnie od szerokości geograficznej zatrucia leczę krupnikiem i białą kajzerką, która nie zna pojęcia zakwasu, ani warstwy słodu jęczmiennego. Ale jak wyleczyć nieżyt słów, dyskomfort liryczny, z którym zmagam się od dwunastu miesięcy? Skoro w Past Lives dysocjacja polegała na braku możliwości interpretowania snów w rodzimym języku, czy można jej doświadczyć także poprzez zmysł smaku?

Zew słów obudził się we mnie w styczniu, najwyraźniej najlepiej działają na mnie współrzędne, w których nie rozumiem nic poza uprzejmościami dotyczącymi pory dnia (bom dia! boa noite! boa tarde!). Oddać komuś kulinarną sprawczość to przez chwilę nie zastanawiać się, ile białka przyswoiłam, czy w mojej kawie naprawdę czuć tę nutę tonki, która podbiła cenę paczki o dziesięć złotych, i nie próbować wygrać ze sobą rywalizacji na najbardziej zaskakujące połączenie miso z solonym kakao w owsiance. Wszystko przyspieszyło na tyle, że zabrakło mi słów. Do źródła sprowadziło mnie paradoksalnie to, co oddziela cię od jedzenia grubą kreską - zatrucie tak silne, że pierwszy raz w kilkunastoletniej historii posiadania iPhone’a licznik kroków w czwartek wykazał zero. Zero ruchu, zero myśli o obiedzie, zero planów, którym i tak bym nie sprostała.

We wstępie do Good Things Samin Nosrat zwierza się z kuchennego wypalenia, które odebrało jej radość dotąd skrywaną pod pokrywkami garnków, z których serwowała dania dziesiątkom miłośników swojej kuchni. Symbolem tego wypalenia stała się kanapka zamiast obiadu, bo emocjonalny głód potrafi zaspokoić cokolwiek, byle szybko wypełnić pustkę i nie musieć się z nią mierzyć. Przez dwanaście miesięcy jadłam kanapkę na niemal każdy posiłek i chyba dopiero teraz rozumiem, że to wcale nie z powodu mojej wyolbrzymianej latami sympatii do glutenu.

W moim algorytmie nie ma już dni bez twórców, którzy codziennie publikują złożone, profesjonalnie montowane filmy kulinarne; nie ma dnia bez podcastów omawiających najnowsze trendy gastronomiczne z każdego zakątka świata; nie ma też tygodnia bez kolejnych otwarć restauracji, które zdają się wydarzać niemal bez przerwy. A mnie znowu zamarzyło się jeść na obiad gotowane ziemniaki i szpinak z czosnkiem z patelni, wrócić pamięcią do czasów, kiedy cieszył quiche z burakiem, kozim serem i orzechami, do makaronu nie dodawać kawioru ani angostury. I nie myśleć o tym, czy kulinarny peleton mi ucieka.

Na szczęście tu mogę podpisywać ze sobą umowę o dzieło na używanie słów bez obawy, że się zwolnię, kiedy znów przestaną przychodzić.

Czas. Brakowało nam wspólnego czasu ze sobą przy stole. Średnio dwóch do trzech godzin, w których każdy wynurzający się zza rogu posiłek jemy nowymi sztućcami. Świat estetycznych obiektów, który terroryzuje mnie konsumpcyjnie w internecie i wrzuca ceramiczne przedmioty do koszyka zakupów, jest elementem, z którym czasem nie muszę już na siłę walczyć. Poddaję się, biała flaga, dajcie mi wszystko, co sprawia, że plating zachęca mnie do sięgnięcia po kolejny kęs. Po latach demokratycznych talerzyków, wybierania dań tak, by nikt nie trafił na (własną, zabytkową) minę i głębokiego przekonania, że nie mogę zjeść więcej dyni, bo każdy ma po dwa i pół kawałka, brzuch żąda własnego talerza, nieupaćkanego share’ingiem. Eksplorujemy teraz restauracje, w których nie trzeba (można) się niczym dzielić, w harmonogramie poczet kuchni włoskiej, semi fine-dining i, na szczęście dla zasobów, Azja. W Opasłym Tomie, który zniknął z mojej kulinarnej mapy wraz ze zniknięciem osób, którym oddaję swoje kulinarne ja na kredyt, znalazłam produkt, za którym tęskniłam. Szafranowe sosy są naprawdę korzenno-piżmowe, beurre blanc zostawia filtr ochronny w policzkach, mirabelka kończy deser kwaskowo.

Śmietana. W swoich stanach skupienia: na słodko, na ciepło, uwłaszczona w sosach, ukwaszona we Francji. W Przegryziu – z panko i dojrzałą śliwką, ani kwaśną, ani słodką, pękatą od fioletu. Zanurzyłabym się w jej pairingu z koniakiem, ale wciąż wzdrygam się na myśl o męskim świecie z „Bulionu i innych namiętności”. Z odkryć września – to nie przez laktozę odpinam ostatni guzik w spodniach, to z wyrzutu kortyzolu, który udobruchał brak nastawiania budzika. Wszystkim gastrologom z ostatniej dekady, na których nakrzyczałam w myślach pod prysznicem, kiedy mówili, że brzuch boli ze stresu, wysyłam knedle z przeprosinami. Mam kulinarne marzenie, czy można w słodkim knedlu zamknąć smażone na złoto (w maśle) borowiki i polać je śmietaną?

Ciepło. To w garnku i to w słowie. Bez szermierki, którą na siłę próbuje się uprawiać w relacji z drugim człowiekiem. „Empty stomach, empty mind” – powiedział mój ulubiony człowiek z bengalskiego Secret Spice. Za często chodzę coś zjeść po przekroczeniu krytycznego momentu irytacji, tak samo jak za często jem zimne jedzenie (kanapkę z masłem, solą i serem żółtym). Przy Pięknej serwują ciepło – można zacząć od herbatki na chorobę wysokościową. Wcale nie trzeba znaleźć się powyżej 2000 m n.p.m., żeby jej doświadczyć; wystarczy październik w naszej szerokości geograficznej. Do szafranowego ryżu wlewa się chochlą masło, a do deseru dostaje się pod ząb kumin. Od wielu miesięcy chodzi za mną lista niejasnych miejsc, w których nie da się nagrać estetycznej rolki na Instagram. Z drugiej strony, gdzie paradoksalnie mam o nich opowiedzieć?

Obiad. W nieustającej kolejce pytań „jakie miejsca na jedzenie w Warszawie polecam”, ostatnio najczęściej interesuje mnie słowo „jedzenie”. Zwłaszcza odkąd podaję go innym, zapominając o własnej porze obiadu. Nie stworzę sobie teraz własnej wersji Italo-Calvino-wspomnień o komforcie dzieciństwa, bo na tym etapie kulinarnych retrospekcji interesowała mnie tylko skórka od chleba, ale coraz częściej mam ochotę budować tę tożsamość wokół wspólnych elementów naszej nie do końca wypowiedzianej polskości. Zwłaszcza że ten brzuch jednak nie boli, a z listy obaw przed skrętem kiszek zniknęły dziedzictwa gastronomiczne - jabłka (ale też gruszki, papryka, śliwki, od orzechów niestety nadal boli). Móc zjeść jabłko to moje ulubione wspomnienie z września (racuchy ze śmietaną, z głębokiej frytury, posypane cukrem pudrem to wciąż głównie jabłka).

Zacznijmy od nazwy – nie za krótkiej, nie za długiej, dobrze pozycjonowanej. Najlepiej jeśli zawiera storytelling, umożliwiający osadzenie w niej kilku punktów odniesienia i przekazywanie dalej pocztą pantoflową jako anegdoty. Zarezerwujmy profil na Instagramie, zanim plotki rozejdą się po mieście. Podobno nikt (moja ulubiona grupa respondentów) nie klika już w strony internetowe. Po co zaprzątać sobie głowę domeną, serwerem, hostingiem? Instagram wystarczy. Gości na pewno nie zabraknie.

W ostatnich tygodniach empirycznie badam wykluczenie komunikacyjne i przełożenie trendów na rzeczywistość. Sierpień spędzam w miejscowościach, których łączna populacja to pewnie drzewo genealogiczne jednej rodziny. W każdej z nich możliwość korzystania z restauracji dotyczy wyłącznie tych, którzy mają podobny czas ekranowy do czasu przytomności w ciągu dnia. Niczego się nie dowiesz, jeśli nie ma Cię na Instagramie. Mój tata chciałby pójść ze mną na obiad, nie musi rozumieć weekendowego fenomenu słowa „demure”.

Odpalimy reklamę na rolkach, skrzykniemy ludzi, ale w zaproszeniu nie dodamy, że oczekujemy relacji. Docenimy i kilkukrotnie podkreślimy, jak bardzo szanujemy i dziękujemy za obecność. Oczywiste jest jednak, że bez obszernej relacji nie zaprosimy ponownie. Nie porozmawiamy potem o tym, jak było. Transakcja się dokonała, doświadczenie zostało zaksięgowane. Często źle zniesiemy uwagi, uznając je za krytykę i myśląc, „przyszli za zasięgi, a jeszcze marudzą”.

Na miejscu sfotografujemy coś, co odciągnie uwagę od meritum – może błyszczące, srebrne meble z duńskim sznytem, wielką rzeźbę młodego artysty z potencjałem, albo zabawną postać, personifikację przedmiotu, w jaskrawych kolorach, z doklejonym w Illustratorze uśmiechem. Będzie wszędzie – na menu, fasadzie i kieliszku. Nie praktykujemy już nieometkowanych kieliszków, na wypadek gdyby ktoś chciał przelać doświadczenie z naczynia prosto na Instagram.

Nie powiemy Ci, co zjesz – wypiszemy listę składników po przecinku. Talerze optycznie zmniejszymy o pięćdziesiąt procent, żeby wertując menu, można było od razu usprawiedliwić zamówienie co najmniej trzech pozycji. Będzie masło, zgrabne pucharki, a win będzie tyle, że nawet nie dobrniesz do końca listy.

Cieszę się, że restauracje doczekały się swojego czasu antenowego. Stały się centrum życia społecznego dla tych, którzy mogą sobie na to pozwolić. Pozwoliły ludziom otwierać własne biznesy, co w ostatnich latach raczej wiązało się ze zdejmowaniem szyldów. Smuci mnie jednak droga na skróty – Siri wygenerowała nam sporo restauracji.

Pierwszy raz od dawna w centrum zainteresowania wielu osób z różnych środowisk stoją restauracje. Podczas porannych ploteczek w pracy, rodzinnych spotkań czy na potrzeby small talków, dzielimy się tym, co ostatnio zjedliśmy. Sama potrafię perorować o nich do znudzenia. A jeszcze częściej opowiadam o kuchennych show, osobowościach świata gastronomii, kulinarnych książkach i wszystkim, co umiejscawia protagonistę po stronie patelni. W czasach, gdy niewielu z nas deklaruje posiadanie telewizora, a tym bardziej korzystanie z komercyjnej oferty kablówki, najwięcej opinii w ubiegłym tygodniu słyszałam o nowym sezonie „The Bear”.

Po pierwsze – sądzę, że pięćdziesiąt tysięcy złotych za kulinarny staż w londyńskim Le Cordon Bleu to za dużo, a mimo swojej jednoznacznej toksyczności, serial ten po raz kolejny najmocniej popycha mnie w stronę garów. Perfekcjonizm to postawa, z której obecnie raczej się wyrasta, ale wizja dopracowywania dania i wielogodzinnych platingów wciąż mnie ekscytuje. Jest w tej sterylności coś kuszącego, jakby zamknięcie się w wyjałowionych warunkach pozwalało Ci się wreszcie skoncentrować i niosło ze sobą wizję oczekiwanego rozwoju. I pewnie tak jak Thomas w odcinku „Forever” na pytanie o uzasadnienie wpuszczenia się w te psychosomatyczne maliny, opisałabym społeczną rolę karmienia innych, możliwość pracy z rzemieślnikami i producentami oraz posiadanie wpływu na moment ujęty na talerzu.

Do tej pory serial krzyczał, w trzecim sezonie ktoś kliknął mu mute. I chyba w tym cichym soundtracku Nine Inch Nails znalazłam więcej radości, niż w kolejnych oczyszczających doświadczeniach bohaterów. O szkodliwym dla zdrowia aspekcie tego środowiska pracy powiedziano chyba już wszystko, ale czy wizja zgadza się z rzeczywistością, trudno jednoznacznie stwierdzić. Czy Atlanta oczami Childish Gambino naprawdę wygląda tak jak w serialu? Albo na ile czternastowieczna Walia pokrywa się z „Posłańcem Gniewu”? Im bliżej jesteśmy tego, co nas ekscytuje, tym bardziej chcemy dotknąć prawdy.

Zamiast chwilówki na przeżycie sześciu miesięcy w moim ulubionym mieście, biorę na tapetę filmy i seriale, w których jedzenie stało się bohaterem, niewymienionym w napisach końcowych.

1. Komisarz Montalbano

-Pamiętasz, w którym odcinku Pasquano jadł cannoli?

- W każdym.

Sekunda na megalomanię – nie oglądam seriali. Nigdy nie lubiłam ich oglądać; o ikonicznych zwrotach, którymi latami nasiąkała popkultura, dowiedziałam się doktoryzując się na YouTube. Od wielu sezonów wyjątek stanowi „Il Commissario Montalbano”, sycylijski kryminał, który przetrwał dwadzieścia dwa ekranowe lata. Po czterech sezonach jestem w stanie rozgryźć, kto będzie mordercą, już po nazwie odcinka, ale w Montalbano wgryzam się głównie z powodu scen kuchennych. Strudzony życiem komisarz prędzej czy później wyląduje w trattorii swojego przyjaciela Enzo. To miejsce, w którym nie ma menu, nie wiadomo właściwie, kto jest gościem, a kto kelnerem, a elewacja wpisałaby się w trend termo koloryzacji na każdym rodzimym osiedlu. Mieszkanie głównego bohatera to właściwie hotelowy pokój w południowej Sycylii, dlatego każdy dzień rozpoczyna się szotem espresso z widokiem na lazurowy horyzont. Później najważniejszy policjant w Vigacie tylko się rozkręca – przekupuję współpracowników cannoli, piję zadziwiająco dużo wina jak na zasady BHP i podjeżdżam swoim Fiatem Tipo pod najbardziej uznane w regionie restauracje, a w żadnej z nich nie musi martwić się o rezerwację czy sjestę. Przenosimy się do świata, w którym miłość wyznaje się kulkami Arancini, smutek koi się Caponatą, a świat poznaje się przez Tinnirume, Pasta ‘Ncaciata i Ru Malu Tempu. Z Montalbano nauczyłam się o kuchni włoskiej o wiele więcej niż z książek, bo jak w każdym świecie, istnieje ten kuchenny, do którego wpuszcza się wyłącznie najbliższych.

2. Italianamerican

Szczególnym sentymentem darzę produkcje, w których kuchnia staje się miejscem utrwalającym tożsamość bohaterów. Nie przebiera w wyszukanych scenografiach (referencje do „The Age of Innocence” Scorsese podaję wam na srebrnej tacy) ani nie snobuje się elitarnością serwowanych dań (z całą sympatią do sceny serwisu w „Io Sono Amore” Guadagnino). Najbardziej ciągnie mnie do wspomnień, które nie wymagają wygrzebywania na kozetce; przywołuje je smak lub zapach jedzenia, które było nam serwowane, na nich zaczepia się konkretne lata życia. Nie zrozumcie mnie źle - cenie sobie zapiski z życia Nigela Slatera, czy ostatnio Stanleya Tucci, o terapeutycznej roli kuchni w ich życiu. Nie zawsze są to wspomnienia łatwe i rozgrzewające serca – czasem rzuca się w nich klopsami o ścianę, jak w „Italianamerican”. I tak jak Catherine, mama reżysera, drugie tyle co na gotowaniu spędzam w kuchni na szorowaniu wszystkiego wokół ścierką.

3. Spirited Away

Żaden film nie zdetronizował „Spirited Away” na moim osobistym podium (i w moim rankingu Filmweb). Należy mu się zatem już pięć olimpijskich medali, bo mija dokładnie dwadzieścia lat, odkąd zobaczyłam go po raz pierwszy. Na przestrzeni lat zmieniały się powody, dla których Miyazaki stał się odpowiedzialny za moje filmowe opus magnum – najpierw był to portret przyjaźni, później nieograniczona niczym wolność i obietnica przygody, a po wielu latach, kiedy sama zaczęłam gotować, kojenie emocji Chihiro kulką ryżu. Uniwersum Miyazakiego zrozumiałam lepiej, kiedy po raz pierwszy trafiłam do Kioto, miasta z pogranicza jawy i snu. Personifikacja zwierząt, ukryte w gestach przypowieści, a przede wszystkim podejście do serwowanego jedzenia – niczym No Face, poczułam, że nie da się zrozumieć wszystkiego, chociaż dziennikarska wścibskość i ulotność czasu w Japonii sprawiają, że chciałoby się zjeść więcej, niż powinno.

Na dokładkę:

1. „Smak wiśni” Abbas Kiarostami

2. „Tampopo” Jûzô Itami

3. „Moonstruck” Norman Jewison

2/3 tego rankingu nie mogą się mylić; moje myśli krążą głównie wokół włoskich stołów, dlatego dzielę się nowym przepisem na risotto jak ze snów ( z fenkułem, cichym bohaterem ulubionego makaronu komisarza Montalbano).

Fenkułowe risotto z palonym masłem 

Porcja dla dwóch osób:

2 średnie fenkuły

1 cebula

½ cytryny

100 g masła

Szklanka białego wina

4 szklanki bulionu warzywnego (używam gotowego, z włoskich delikatesów w kartonie)

Oliwa, do smażenia i pieczenia

200 g ryżu do risotto

Łyżka nasion fenkułu

Łyżeczka miodu

Sól

Pieprz

20g twardej ricotty (Ricotta Salata)

20g Pecorino romano

Świeża bazylia

1. Nastaw piekarnik na 180°. Obierz fenkuły z zewnętrznej, łykowatej warstwy. Jeśli są młode i świeże – pomiń ten krok. Odkrój łodygi (zostaw na koniec kilka zielonych listków kopru), przekrój fenkuły w ćwiartki i umieść w naczyniu do pieczenia, dodając łyżkę oliwy, łyżeczkę miodu, sól i pieprz. Piecz przez około 15-20 minut, wyjmij z pieca, zanim zaczną brązowieć.

2. Przygotuj dwie patelnie i garnuszek. Pokrój cebulę w drobną kostkę. W rondelku przez około 3 minuty na średnim ogniu upraż łyżkę nasion fenkułu. Odstaw i zmiel w młynku lub w moździerzu. Na małym ogniu rozpuść łyżkę masła, dodaj ryż i wymieszaj. Na drugiej patelni podsmaż na oliwie cebulę, po około 3 minutach dodaj do patelni z ryżem.

3. Do patelni z ryżem wlej białe wino, tak aby pokrywało wszystkie ziarenka. Po odparowaniu posól, dodaj pieprz i prażone, mielone nasiona fenkułu. Wymieszaj, nie pozwalając, aby ryż przywierał do dna patelni.

4. Wlej szklankę bulionu i przemieszaj ryż. Wykonuj czynności powoli, na możliwie najmniejszym ogniu. Przełóż upieczone fenkuły do blendera, dodaj sól, pieprz, dwie łyżki masła, łyżkę oliwy, łyżkę bulionu, połowę startego pecorino i kilka listków bazylii. Zblenduj na krem, w razie potrzeby dodając bulion.

5. Dodaj kolejną szklankę bulionu do ryżu i przemieszaj całość. Gdy ryż zacznie wchłaniać bulion, dodaj do niego zblendowany fenkuł. Dodaj sól, pieprz, łyżkę masła i dokładnie wymieszaj. Jeśli ryż jest jeszcze twardy, dodaj resztę bulionu. Na koniec dodaj łyżkę masła. Przykryj patelnię pokrywką i wyłącz ogień.

6. W rondelku po prażonych ziarnach fenkułu rozpuść dwie łyżki masła. Zostaw je na około 4 minuty na średnim ogniu – kiedy zacznie brązowieć i pachnieć orzechami, zdejmij rondel z ognia i odstaw.

7. Risotto podziel na dwa naczynia, zetrzyj pecorino, ricottę i skórkę z cytryny. Do każdej z miseczek, tuż przed podaniem, dodaj połowę palonego masła i zielone, pokrojone listki fenkułu. Posól i popierz według uznania.

• czytać

• znaleźć sobie miejsce w pozycji siedzącej

• ochłodzić otoczenie do co najwyżej 22°

• kompulsywnie zamawiać książki po okładce i nazwiskach

• mieć ząb

Ale nie ma, wypadł, starł się z twarogiem na pszennym i zszokował swoim manewrem nie tylko mnie. Okazuje się, że aparat mowy, erudycja, oklikanie się z literami, nie znaczą tyle, co możliwość zjedzenia czegoś pełną buzią. I chociaż, przy dobrych wiatrach, powinno ich być 32, wystarczy brak jednego, żeby zniekształcić sobie percepcję. Niemożność przegryzienia wszystkimi zmysłami. Rozpaczliwe unikanie lewej strony. Przez ostatnie cztery lata empirycznie doświadczaliśmy brak smaku, ale żaden guru nie powiedział, jak to jest czuć coś tylko na 50%.

Szukam analogii w codziennych sprawach. Nagły komunikat “sprawdź silnik” chociaż dopiero co podbiłam przegląd. Wylot na wyczekany urlop, ale walizka w porcie macierzystym. Ta jedna ulubiona koszula, ale poplamiona jagodami, których tym razem nie sprał wrzątek. Tak się czuje dziś, kiedy nie mogę jeść. Widzę lekką litość w oczach, ale to ja sama na siebie patrzę.

Co bym zjadła, gdybym mogła: Fior di latte łyżką, kurki z palonym masłem, focaccię z musem z pstrąga z Zielenicy z Fermentu, mój ukochany serdakh Oli Hercules (bakłażany kąpane w bulionie i maśle, mariaż z pomidorem), cokolwiek co nie zamrozi mi dziąseł, te późne, prawie bordowe maliny, gorący masala chai od chłopaków z bengalskiej restauracji.

Żałuję, że nie wzięłam rtg swojego bezzębia na płycie CD.

Na wypadek, gdyby mój przyszły implant nie zsynchronizował kalendarzy z latem:

Słodko-kwaśna cukinia z karmelizowanymi orzechami

Składniki:

• 2 cukinie

• 1 łyżka oliwy

• 1 łyżka miodu

• 1 łyżka octu jabłkowego

• Cytryna (sok+skórka)

• Sól

• Pieprz

• Pół pęczka koperek

• Pół pęczka świeżego tymianku

• Łyżka cukru

• Łyżka masła

• Łyżka orzechów nerkowca

1. Cukinie obierz ze skórki. Przy użyciu mandoliny albo obieraczki do warzyw pokrój je w cienkie, długie plastry. Przełóż do miski.

2. Połącz ze sobą łyżkę oliwy, łyżkę octu jabłkowego, łyżkę miodu, sok z połowy cytryny. Dodaj sól, pieprz , drobno posiekany tymianek i koperek. Delikatnie wmasuj całość w cukinie.

3. W rondelku na wolnym ogniu rozpuść łyżkę cukru, energicznie mieszając aż się rozpuści. Dodaj garstkę siekanych nerkowców i łyżkę masła. Mieszaj poza źródłem ciepła. Uwaga - nie próbuj pod żadnym pozorem. Orzechy trzymają ciepło. Parzą w podniebienie. Nie dziękuj.

4. Rozłóż na talerzu cukinię, dodaj kilka listków tymianku, pieprz, sól, zetrzyj skórkę z połowy cytryny i posyp karmelizowanymi orzechami.

Świetnie paruje się z kozim serem

Subscribe now

Każda wymówka jest lepsza od poprzedniej.

Różowa, efemeryczna chmurka za oknem (dawno nie było takiego zachodu), za mało wody w szklance (zaraz się skończy i będę musiała dolać) i przeciągnięty czas nałożenia peelingu z kwasem na stopy (a co jeśli stanie się toksyczny po upływie rekomendowanego czasu?).

Przez ostatnie pięć minut znalazłam co najmniej te trzy wymówki, żeby nie kliknąć w guzik Twój pierwszy post. Już dobrze pamiętam, czemu najczystsze mieszkanie miewałam w okresie wzmożonego pisania. I jak wiele razy można przeczytać jedno zdanie, z zamiarem przepisania go lepiej.

Ten śródtytuł w drafcie nazywał się “Why this, why now”.

A w tym fragmencie Substack poprosił o napisanie, kim jestem, dokąd zmierzam i jak planuję zbudować swoje imperium Paulina Serwatka z jego udziałem.

O żadnej ze swoich ról nigdy nie mówiłam na głos z przekonaniem, że ją faktycznie wypełniam. Czy jestem dziennikarką? Mam na to uniwersyteckie papiery i doświadczenie współpracy z redakcjami. Czy jestem ekspertką kulinarną, która podróżuje, poznaje najbardziej wartościowe osoby w tej branży i może jadać przy ich stołach? Mam na to rachunki i bilety lotnicze. Czy ostatnie dziesięć lat poświęciłam przyglądaniu się kuchni od kuchni, obserwując wzloty, upadki, otwarcia, zamknięcia, powroty, a przy wielu z nich sama doradzałam? Jest na to jakiś tytuł?

Czemu właściwie tutaj?

Teksty w redakcjach oddaje się na zlecenie, numery magazynów, rozdziały książek, własne myśli i słowa filtruje zawsze nadrzędny podmiot. Algorytm Instagrama, choć wspierający w zakresie treści zawierających chleb z masłem, nie przepada kiedy ruszam w jakąś podróż. A szczególnie w taką, z której mogę przywieźć coś więcej, niż rolkę “10 miejsc na udon w Tokio”. Kliknij w nią, byle szybko, mamy dla Ciebie już kolejną, był tam ktoś następny!

Internet, który obserwuje i przy okazji współtworzę, nie jest po stronie miejsc, które nie płyną razem z falą popularności. Rzadko przeczytasz o wybitnej restauracji z bengalskim biryani. Często za to nada się im łatkę lekko obskurnych.

Zinternalizowały się też potrzeby wychodzenia do restauracji, na co odpowiedzią są kolejne koncepty gastronomiczne. Stawia się na design, marketing, modny plating, bardziej niż na smak i płynący z niego komfort, o ludziach w kuchni nawet nie wspomnę. Dajcie już ten chleb z masłem, byle szybko!

Brakowało mi ostatnio “inaczej”.

Przy okazji uspokajam - nie na darmo przez ostatnie siedem lat szlifowałam umiejętność pisania treści na jednym oddechu.

Podobno warto z góry podać częstotliwość i swoje zamiary.

Odpowiem krótkim: zobaczymy. Od czegoś trzeba zacząć. Sama sobie autorem, korektorem, researcherem, okrętem. Dziękuje, ze jesteś!